Bardzo często spotykam się z pytaniami, jakie pomoce polecam do terapii opóźnionego rozwoju mowy. Choć mogłoby się wydawać, że dobrze zaplanowana, przygotowana i przeprowadzona terapia wymaga dużego nakładu pomocy logopedycznych, w moim przypadku jest zupełnie inaczej. W tym wpisie chciałabym udowodnić, że można zbudować ciekawe i kreatywne zajęcia dla pacjenta z ORM z wykorzystaniem bardzo prostych i dobrze znanych zabawek. Nie przedłużając wstępu zapraszam do lektury.

TOP 15 pomocy do terapii ORM

ZABAWKI

1. KLOCKI

Wydaje się zbyt banalne? Otóż uwierz mi, że przy pomocy klocków możesz na prawdę bardzo dużo wyćwiczyć z pacjentem. W tym przypadku ogranicza nas tylko nasza wyobraźnia. Najlepiej jeśli masz kilka rodzajów klocków: zwykłe, drewniane , klocki “wafle” , klocki LEGO itp.

Co można ćwiczyć przy pomocy klocków:

  • wyobraźnię przestrzenną,
  • koordynację wzrokowo-ruchową,
  • małą motorykę,
  • przyimki,
  • kategoryzacje,
  • sekwencje,
  • naukę nowych słów (powtórz, a otrzymasz klocek itp.),
  • analizę i syntezę wzrokową,
  • pamięć.

2. DREWNIANE UKŁADANKI

Na rynku pomocy edukacyjnych znajdziemy bardzo szeroki wybór rozmaitych drewnianych układanek. Warto rozejrzeć się za układankami tematycznymi, jak np. morze, zwierzęta wiejskie, zwierzęta dzikie, warzywa i owoce. Wówczas taką pomoc znakomicie wkomponujemy w zajęcia z tematem przewodnim. Na terapii sprawdzą się również wszelkiego rodzaju drewniane sortery. Zabawki wykonane z drewna mają tę przewagę nad innymi, że są trwalsze, bardziej wytrzymałe, a małym rączkom trudniej je zniszczyć. Poza tym drewno to materiał ekologiczny !

Co można ćwiczyć przy pomocy drewnianych układanek?

  • wyobraźnię,
  • koordynację wzrokowo-ruchową, precyzję ruchów,
  • małą motorykę, manipulację,
  • spostrzegawczość,
  • logiczne myślenie,
  • przyimki,
  • kategoryzacje,
  • sekwencje,
  • rozbudowę słownictwa czynnego i biernego,
  • pamięć i koncentrację.

3. INSTRUMENTY MUZYCZNE

Dokonując charakterystyki pomocy i zabawek, które sprawdzą się w terapii ORM, nie sposób nie wspomnieć o różnego rodzaju instrumentach muzycznych. Jak wiadomo zarówno dźwięk, jak i ludzka mowa mają bardzo wiele cech wspólnych, w tym:  tempo, artykulację, dynamikę, barwę, rytm, czy melodię. Ucząc dzieci mowy, jej cech możemy posiłkować się właśnie instrumentami muzycznymi.

Co można ćwiczyć przy pomocy instrumentów muzycznych?

  • koordynację słowno-ruchową,
  • percepcję słuchową,
  • fonację i artykulację,
  • słuch muzyczny,
  • możemy je wykorzystać do ćwiczeń oddechowych,
  • możemy je wykorzystać do ćwiczeń artykulacyjnych (wypowiadanie sylab, wyrazów, wyrażeń w określonym czasie muzycznym),
  • płynność mowy,
  • sekwencje słuchowe,
  • pamięć i koncentrację.

4. PACYNKI i MASKOTKI

Kiedy przychodzi do nas dziecko na diagnozę, najczęściej jest nieśmiałe, gdyż nie wie co je czeka. Zdarzają się dzieci, z którymi bardzo trudno jest nawiązać początkowy kontakt. Pomocne tutaj mogą być wszelkiego rodzaju pacynki i maskotki. Puszyści przyjaciele z reguły kojarzą się z czymś miłym i bezpiecznym, przywołują radosne wspomnienia z domu rodzinnego. Jeśli na oczach dziecka wyjmiemy z magicznego pudełka kilka puchatych stworzonek, założymy je na rękę lub palce, do tego wydamy z siebie kilka śmiesznych odgłosów, na pewno uda nam się stopić pierwsze lody. Maskotki i pacynki możemy wykorzystać również do zabaw tematycznych, odgrywania ról, nauki wyrażeń dźwiękonaśladowczych, ćwiczeń fonacyjnych i wielu, wielu innych.

5. FIGURKI ZWIERZĄTEK

Figurki zwierzątek to zdecydowanie must have każdego gabinetu logopedycznego. To zabawka uniwersalna, którą możemy wykorzystać na szereg rozmaitych sposobów. Takimi figurkami mogą bawić się już kilkumiesięczne maluszki przekładając je z rączki do rączki, wkładając do buzi, manipulując nimi. Sposób zabawy “zwierzątkami” ewoluuje wraz z wiekiem i rozwojem dziecka. Ze starszymi pacjentami możemy bawić się w naśladowanie odgłosów. Wykorzystując figurki można również zbudować fantastyczne zabawy tematyczne i narracyjne. Zwierzątka mogą zostać użyte także w zabawie “ciepło/zimno”, można je również wykorzystać w zabawach ćwiczących percepcję słuchową. Przykładem zabawy dla starszych dzieci jest odciskanie zwierzątek w masach plastycznych, a następnie odgadywanie jakie zwierzę zostawiło takie ślady. Pomysły na zabawy można mnożyć.

6. SAMOCHODZIKI i POCIĄGI

Samochodziki, resoraki, pojazdy z budowy, wyścigówki i oczywiście pociągi. Te rzeczy zawsze dobrze mieć pod ręką, kiedy na zajęciach pojawia się mały fan motoryzacji. Możemy je wykorzystać już na pierwszych zajęciach, pomogą wówczas wzbudzić zaufanie i sympatię do terapeuty. Wspólna zabawa przedmiotami, które dziecko zna z domu i które bardzo lubi, wpłynie także na motywację pacjenta do dalszych ćwiczeń. Możliwości wykorzystania samochodzików, czy pociągów na zajęciach logopedycznych jest na prawdę mnóstwo. Wystarczy tylko uruchomić wyobraźnię, a często dać się ponieść fantazjom naszych małych podopiecznych.

Co można ćwiczyć przy pomocy pojazdów?

  • wyobraźnię,
  • koordynację wzrokowo-ruchową
  • spostrzegawczość (zabawa w wyszukiwanie różnic)
  • przyimki ( połóż autko na stole, pod stołem, obok drzewka itd.)
  • kategoryzacje (podział na środki transportu, które jeżdżą po drodze, latają w powietrzu, pływają po morzu; podział pojazdy osobowe i budowalne itp.)
  • sekwencje (układanie takich samych samochodów, pojazdów o tym samym kolorze)
  • rozbudowę słownictwa czynnego i biernego,
  • pamięć i koncentrację (zabawa: jakiego samochodziku brakuje?, jaki samochodzik schowałam)
  • ćwiczenia artykulacyjne (powtarzaj tak długo głoskę, tyle razy sylabę, wyraz, wyrażenie aż pociąg zrobi pełne koło po torach, dojedzie do stacji itp.)

7. CIASTOLINA (MASY PLASTYCZNE) I FOREMKI DO NIEJ

W terapii logopedycznej często wykorzystujemy materiały, które nie do końca kojarzą się z logopedią. Takim przykładem mogą być różnego rodzaju masy plastyczne. Najbezpieczniejsze są te wykonane z naturalnych składników, takich które mamy zawsze w domu i pod ręką. Zabawa masami plastycznymi daje dziecku przede wszystkim mnóstwo doznań sensorycznych. W zabawach oprócz samych mas możemy wykorzystać także: foremki, nożyki, wykrawaczki, wałki i inne tego typu narzędzia, które wzbogacą naszą zabawę.

Co można ćwiczyć przy pomocy mas plastycznych?

  • wyobraźnię,
  • koordynację wzrokowo-ruchową,
  • małą motorykę, manipulację i precyzję ruchów,
  • nauka kolorów,
  • odwzorowywanie kształtów,
  • kategoryzacje,
  • sekwencje

8. ZESTAWY TEMATYCZNE TYPU LEKARZ

Zabawy tematyczne to jeden z najlepszych sposobów na zachęcenie dziecka do ćwiczeń, ale także fantastyczna możliwość rozbudowywania słownika dziecka. Aby taka zabawa mogła mieć miejsce warto wcześniej wyposażyć się w tak zwane zestawy do zabawy tematycznej. Mogą nimi być: zabawkowy zestaw doktor, zabawkowy zestaw kuchnia, domek dla lalek z elementami i inne. Zalet tego rodzaju zabawy jest mnóstwo:

  • rozwój i kształtowanie uczuć,
  • nauka odgrywania i przyjmowania różnych ról społecznych,
  • nauka empatii,
  • uczenie się odpowiedzialności za siebie i innych,
  • poznanie motywów działania,
  • nauka podstawowych czynności, przydatnych w życiu codziennym,
  • kształtowanie wyobraźni i myślenia przyczynowo-skutkowego,
  • kształtowanie sprawności manualnej

9. MEMORY

To ponadczasowa gra, którą zna chyba każdy, a jest bardzo przydatna w terapii logopedycznej. Zalet gry “memory” jest wiele i nie znam dziecka ( oraz osoby dorosłej), które nie reagowałoby entuzjazmem na propozycję zagrania. Chociaż podstawowa wersja gry jest dobrze znana, zabawkę można dostosowywać do bieżących potrzeb terapeutycznych naszych pacjentów. Raz elementy mogą posłużyć do ćwiczeń słuchowych, możemy na nich opierać ćwiczenia w odwzorowywaniu układu obrazków, a innym razem wykorzystywać do ćwiczeń pamięci, czy analizy i syntezy wzrokowej. W pracy z najmłodszymi pacjentami dobrze sprawdzi się memo z obrazkami wydrukowanymi na drewnianych kwadratach, dzięki temu mamy większą pewność, że obrazki tak szybko się nie zniszczą. Warto zadbać również o to, aby mieć kilka wersji tej gry: np. zwierzęta, zabawki, owoce, warzywa, rzeczy które znajdziemy w domu itp.

10. POSTACIE RODZINA

Plastikowe, drewniane, a może w formie pacynek? Każdy rodzaj postaci przedstawiających członków rodziny świetnie sprawdzi się w terapii opóźnionego rozwoju mowy . Zabawki posłużą nam głównie w zabawach tematycznych, ale można je również wykorzystać do innych celów terapeutycznych.

Co można ćwiczyć przy pomocy zabawek postaci ?

  • wyobraźnię,
  • spostrzegawczość
  • przyimki
  • kategoryzacje
  • rozbudowę słownictwa czynnego i biernego,
  • pamięć i koncentrację
  • ćwiczenia artykulacyjne

11. RÓŻNE PIŁKI

W terapii dzieci z opóźnionym rozwojem mowy zawsze warto stawiać na najprostsze zabawki, takie które my jako dorośli pamiętamy z dzieciństwa: lalki, samochody, misie, plastikowe naczynia do gotowania, a także różnego rodzaju piłki. Świetnie sprawdzą się już na początku terapii, kiedy potrzebujemy zbudować z pacjentem nić porozumienia. Piłka jest tą zabawką, którą dziecko najprawdopodobniej zna z domu rodzinnego i która w żaden sposób nie kojarzy się z terapią. Z użyciem piłki można wyczarować na prawdę wiele kreatywnych zabaw.

Przykładowe zabawy z wykorzystaniem piłek:

  • rzucanie piłką do celu,
  • strącanie piłką kręgli,
  • kopanie piłki,
  • podrzucanie piłki kto wyżej,
  • tor przeszkód z piłką,
  • układanie sekwencji z kolorowymi piłkami,
  • zabawa w “ciepło/zimno” gdzie schowałam piłkę,
  • kategoryzacje ze względu na kolor
  • podbijanie piłeczki paletką,
  • turlanie piłki po wyznaczonym torze

12. KSIĄŻECZKI oraz ILUSTRACJE TEMATYCZNE

Myślę, że w tym kontekście nie trzeba się wiele rozpisywać. Książeczki dostosowane do wieku i etapu rozwojowego pacjentów powinny stanowić główne wyposażenie każdego gabinetu logopedycznego. Warto pozwolić dzieciom samodzielnie decydować o tym, które książeczki chciałyby przeczytać, pooglądać. Wybierając książki do terapii wskazane jest kierowanie się kilkoma prostymi zasadami:

  • dla najmniejszych dzieci wybieraj książeczki kontrastowe, z małą ilością elementów, “nieprzerysowane”, proste graficznie, np. grube kontury postaci na białym tle
  • wyszukuj książeczki, w których jest niewiele tekstu, a więcej obrazków przedmiotów, postaci
  • bohaterowie książeczek, przedmioty w nich zawarte dotyczyły najbliższego otoczenia dziecka
  • grafika i ilustracje przedstawiały realne przedmioty, postacie

13. KSIĄŻKA AKTYWIZACYJNA/ MANIPULACYJNA

Pracując z dziećmi z opóźnionym rozwojem mowy warto zaopatrzyć się w coś co nazywa się quiet book, czyli książeczka manipulacyjna. Osoby uzdolnione manualnie, którym nie straszna jest maszyna do szycia i obcowanie z filcem, mogą taką książeczkę przygotować samodzielnie. W Internecie dostępnych jest sporo wzorów i szablonów takich książeczek. Quiet book stanowią alternatywę dla zwykłych książek obrazkowych, a ich niewątpliwą zaleta jest to, że aktywizują dziecko do podejmowania różnorodnych czynności manipulacyjnych. Przeglądając książki aktywizacyjne pacjent ma sporo zadań do wykonania, dlatego taka książeczka z pewnością nie znudzi się szybko, a dzieci z chęcią będą chciały do niej powracać.

Co można ćwiczyć przy pomocy quiet book ?

  • wyobraźnię,
  • spostrzegawczość,
  • koordynację wzrokowo-ruchową,
  • precyzję ruchów,
  • małą motorykę,
  • rozbudowę słownictwa czynnego i biernego,
  • pamięć i koncentracje,
  • logiczne myślenie

14. WORECZKI GIMNASTYCZNE

Woreczki gimnastyczne to kolejna propozycja zabawki, która stricte z terapią logopedyczną nie do końca jest związana, a która umiejętnie wykorzystana może pomóc terapeucie zbudować ciekawe i owoce zajęcia. Warto zaopatrzyć się w woreczki o różnych strukturach i kolorach. Niewątpliwą zaletą tej pomocy jest to, że można ją samodzielnie wykonać w domu i nie wymaga dużych nakładów energii.

Co można ćwiczyć przy pomocy woreczków gimnastycznych ?

  • wyobraźnię,
  • analizę i syntezę wzrokową,
  • koordynację wzrokowo-ruchową,
  • precyzję ruchów,
  • małą motorykę,
  • dużą motorykę,
  • pamięć i koncentrację,
  • logiczne myślenie,
  • sekwencje,
  • kategoryzacje

15. PLASTIKOWE LUB DREWNIANE OWOCE

Zabawkowe owoce i warzywa, to ostatnia z propozycji zabawek, które przydadzą się w terapii opóźnionego rozwoju mowy. Jednak to, że umieściłam je na końcu, wcale nie oznacza, że są one najmniej ważne, czy mniej potrzebne. Wręcz przeciwnie. Takie owoce i warzywa możemy wykorzystywać w terapii na wiele sposobów. Rodzajów tej zabawki jest na rynku wiele. Są wersje drewniane, plastikowe, gumowe, z możliwością rozcinania na pół i wiele innych. Zabawka doskonale sprawdzi się podczas rozbudowywania słownika czynnego i biernego naszych pacjentów, w końcu nazwy warzyw i owoców zalicza się do prymarnych rzeczowników. Takie “produkty” warto wykorzystać podczas zabaw tematycznych, np. w sklep; można je używać do ćwiczeń analizy i syntezy wzrokowej, czy kategoryzacji.

W tym miejscu chciałabym również zaznaczyć, że w terapii opóźnionego rozwoju mowy bardzo przydatne są zabawki, które imitują produkty spożywcze, np. ser, bułkę, chleb, szynkę, jajko. Takie zabawki również można znaleźć na rynku w kilku wersjach: drewniane, gumowe, filcowe, plastikowe. Dobrze sprawdzą się nie tylko programowaniu języka, ale także u dzieci będących w terapii wybiórczości pokarmowej.

To tylko kilka przykładów zabawek, które w mojej pracy z dziećmi z opóźnionym rozwojem mowy “królują” najczęściej. Zachęcam Was do śledzenia bloga, ponieważ w najbliższym czasie umieszczę również wpis o książkach i innych materiałach przydatnych w terapii opóźnionego rozwoju mowy. Chętnie poznam także Wasze propozycje na “must have” zabawki w gabinecie logopedycznym, dlatego zostawiajcie w komentarzach swoje propozycje, a ja z każdą na pewno się zapoznam.

TOP 15 pomocy do terapii ORM- ZABAWKI

Komentarze 2 thoughts on “TOP 15 pomocy do terapii ORM- ZABAWKI

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *